تحفةالملوک اثری نویافته از اوحدی مراغه‌‏ای

نوع مقاله: مقاله علمی ترویجی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه، مصحح و پژوهشگر متون

چکیده

شیخ اوحدالدین اوحدی مراغه‌ای، فرزند حسین اصفهانی، از شعرای معروف عصر مغول، در ثلث واپسین قرن هفتم و ثلث نخستین قرن هشتم می‌زیسته و سوای دیوان اشعار او در قصیده و غزل و غیره، بیشتر اشتهار وی به خاطر دو مثنوی معروف اوست: جام جم و منطق‏العشاق (دهنامه). اما تنها اثر منثور شناسایی شده و موجود از او رسالۀ تحفة‌الملوک است، با موضوع اخلاق که از گفتار بزرگان سخنانی در موضوعات مختلف انتخاب کرده و آن‌ها را در نُه باب تنظیم نموده و باب اول آن را در جملاتی قرار داده که بزرگان در دو کلمه گفته‌اند تا باب نهم که به ده کلمه رسیده است.
به دو دلیل می‌توان بر انتساب این اثر به اوحدی تأکید کرد: یکی اصالت و قدمت نسخه، که صراحتاً در آغاز آن به نام اوحدی تصریح و اشاره شده است؛ دوم شیوۀ نگارش آن، که به سبک دهنامه بسیار نزدیک است. البته می‌توان به این نکته نیز توجه داشت که کل مجموعۀ خطی دربردارندۀ این اثر، مختص آثار اوحدی است و اصلاً به این هدف و انگیزه کتابت شده است.
به هر حال، اثر حاضر اثری نو‌یافته از اوحدی مراغی است و در هیچ یک از تذکره‌ها و کتب تراجم اشاره‌ای بدان نشده است؛ حتی کسانی که اقدام به نشر آثار اوحدی نموده‌اند، از جمله مرحوم استاد سعید نفیسی، از وجود چنین اثری از اوحدی بی‌خبر بوده‌اند و حتی اشاره‌ای هم بدان ننموده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Tuhfa al-Mulook by Owhadi of Maragha: A Work Recently Discovered

نویسنده [English]

  • Yusof Beig Babapour
چکیده [English]

Shaikh Owhad al-Din Owhadi  of Maragha, son of  Husain Isfahani,  and one of the  celebrated  poets of the Mongol period, lived in the last third part of  the 13th century A.D. Apart from his Divan of Qasidas and Qazals, etc., he is most renowned for his two Mathnavis: Jam-e Jam, and  Mantiq al-Ushshaq (Dah Name). However, the only remaining prose work by him, known so far, is the treatise Tuhfa al-Mulook. The treatise is divided into nine chapters dealing with the moral subjects selected from the maxims presented by great men. While the first chapter begins with the two-word maxims, each next chapter adds one more word so that the last one reaches to maxims made up of ten words. There are two reasons emphasizing the attribution of this treatise to Owhadi: first, authenticity and age of the treatise which clearly shows the name of Owhadi at the beginning; and second, the style which is very close to the style of Dah Name. Of course, it is noticeable that the whole collection of manuscripts containing this work exclusively belongs to Owhadi’s authorships and is essentially written for the same purpose.
The present work is a recently discovered treatise belonging to Owhadi of Maragha, not mentioned in any biography book. Even those who edited and publicized Owhadi’s works, such as the late Professor Saeed-e Nafisi, were unaware of such a manuscript and never mentioned it in their papers.

- دانش‌‏پژوه، محمدتقی و افشار، ایرج، 1374، فهرست‌وارۀ کتابخانۀ مینوی، تهران.

- حسینی اشکوری، سید احمد، 1380،  فهرست نسخههای عکسی مرکز احیای میراث اسلامی، قم.