در بارۀ چند مهرنوشته و سکه‌نوشتۀ ساسانی و عرب‌ساسانی

نوع مقاله: مقاله علمی ترویجی

نویسنده

استاد دانشگاه تهران

چکیده

موضوع مقالۀ حاضر بررسی نوشته‌های روی دو مهر ساسانی و سه سکۀ عرب‌ساسانی است. در بررسی نوشته‌های دو مهر ساسانی، دو عنوان جدید به زبان فارسی میانه شناسایی می‌شود. در بررسی سه سکۀ عرب‌ساسانی نیز علاوه بر طرح برخی نکات مهم تاریخی و فرهنگی، کهن‌ترین برابرنهاده‌های فارسی میانه برای عبارت‌های عربی «العزّة للّه» و شهادتین (لا اله الّا اللّه، محمّد رسول اللّه) شناسانده می‌شود.        

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On Some Sassanian and Arab-Sassanian Seals and Coins

نویسنده [English]

  • Hassan Rezaei Baghbidi
چکیده [English]

This paper deals with a number of words written on two Sassanian seals and three Arab-Sassanian coins. The study of the Sassanian seals reveals two hitherto unknown Middle Persian titles: mayhārān-sālār ‘chief of wine merchants’ and wīrbed ‘chief of men’. The author discusses a few historical and cultural points concerning Arab-Sassanian coins, and then introduces the oldest known Middle Persian equivalents of the Arabic phrases العزة لله and the shahādatayn, i.e. لااله الا الله، محمّد رسول الله.

- قرآن کریم.

- امینی، امین، 1389، سکه‌های ساسانی، تهران.

- تفضلی، احمد، 1348، واژه‌نامۀ مینوی خرد، تهران.

- رضائی باغ‌بیدی، حسن، 1384، روایت آذرفرنبغِ فرخزادان، تهران.

- شمس اشراق، عبدالرزاق، 1369، نخستین سکه‌های امپراتوری اسلام، اصفهان.

- صادقی، علی‌اشرف، 1389، «یک معنی ناشناختۀ کلمۀ پهلوی در زبان فارسی»، فرهنگ‌نویسی، ج 3، ص 2ـ32.

- طاووسی، محمود، 1365، واژه‌نامۀ شایست نشایست، شیراز.

- نقش‌بندی، ناصر سیدمحمود، 1388، درهم اسلامی، ترجمۀ امیر شاهد، تهران.

- یاحقی، محمدجعفر (زیر نظرِ)،1377، فرهنگ‌نامۀ قرآنی، 4 ج، چ 2، مشهد.

- Album, S., Bates, M. L., and Floor W., 1993, ‘Coins and Coinage’, in: Encyclopaedia Iranica, vol. VI, ed. E. Yarshater, Costa Mesa, pp. 14-41.

- Bates, M., 1987, ‘Arab-Sasanian Coins’, in: Encyclopaedia Iranica, vol. II, ed. E. Yarshater, London and New York, pp. 225-229.

- Bates, M., 1996, ‘Dirham in the Islamic Period’, in: Encyclopaedia Iranica, vol. VII, ed. E. Yarshater, Costa Mesa, pp. 426-428.

- Broome, M., 1985, A Handbook of Islamic Coins, London.

- Cheung, J., 2007, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden/Boston.

- Christensen, A., 1944, L’Iran sous les Sassanides, Copenhague.

- Gaube, H., 1973, Arabosasanidische Numismatik, Würzburg.

- Göbl, R., 1983, ‘Sasanian Coins’, in: The Cambridge History of Iran, vol. 3(1), ed. E. Yarshater, Cambridge, pp. 322-336.

- Gyselen, R., 2007, Sasanian Seals and Sealings in the A. Saeedi Collection (= Acta Iranica 44), Leuven.

- Gyselen, R.,2008, Great-Commander (vuzurg-framadār) and Court Counsellor (dar-andarzbed) in the Sasanian Empire (224-651) : The Sigillographic Evidence, Roma.

- Gyselen, R., 2009, Arab-Sasanian Copper Coinage, Wien.

- Huyse, Ph.,1999, Die dreisprachige Inschrift Šābuhrs I. an der Ka‘ba-i Zardušt (ŠKZ) (= Corpus Inscriptionum Iranicarum, part III, vol. I, texts I), 2 vols., London.

- Livshits, V. A. and Xurshudjan, E. Sh.,1989, ‘Le titre mrtpty sur un sceau parthe et l’arménien mardpet’, Studia Iranica 18, pp. 169-191.

- MacKenzie, D.N., 1971, A Concise Pahlavi Dictionary, London.

- Madan, D. M.,1911, The Complete Text of the Pahlavi Dinkard, 2 parts, Bombay.

- Miles, G. C.,1975, ‘Numismatics’, in: The Cambridge History of Iran, vol. 4, ed. R. N. Frye, London, pp. 364-377.

- Mochiri, M. I.,1977, Étude de numismatique iranienne sous les Sassanides et Arabe-Sassanides, Tehran.

- Mochiri, M. I.,1981, ‘A Pahlavi Forerunner of the Umayyad Reformed Coinage’, Journal of the Royal Asiatic Society 113, pp. 168-172.

- Mochiri, M. I., 2005-2006, ‘Monnayage arabo-sassanide de Dārābgird’ , in: Nāme-ye Irān-e Bāstān, vol. 5, nos. 1-2, serial nos. 9-10, pp. 33-58.

- Rix, H. (ed.), 2001, Lexikon der indogermanischen Verben, die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen, Wiesbaden.

- Walker, J., 1941, A Catalogue of the Arab-Sassanian Coins, Oxford.